تصویر چه کسی روی دیوار بود
تیتر از عکس روی دیوار تا انتخاب شُرت با سلبریتی را برای این انتخاب کردم که از آن کاربرهای نسل اول فیسبوک در ایران بودم که در آن بستر فوق العاده، زندگی ام به طور کل تغییر کرد. که در نوشته های مختلف به قسمتهایی از آن تغییرات اشاره کرده ام و یکی از مهمترینِ این تغییرات پایان فرایند بت سازی در ذهنم بود.
وقتی دانشجو شدم بالای تختم عکس جیان لوییجی بوفون را روی دیوار نصب کرده بودم، چند نفری به تناسب می گفتند: فلانی این عکس و از روی دیوار بردار، بوفون کیه؟ تو دانشجویی پسر، عکس مصدقی شریعتی چه گوارایی کسی رو بزن که به شأنت بیاد حالا چه شأنی منِ معمولیِ ساده داشتم، بماند، به هر ترتیب عکس های این سلبریتی های اصلاح طلبی یکی دو سالی روی دیوار اطاق من هم رفت و پس از آنکه عکس ها کهنه شد، این ژست ها هم فرو ریخت
دیوار اطاقها در طول سالها مستأجری_دانشجویی از تصاویر خالی شده بودند اما این حس منتسب شدن به شخصیت های علمی و فرهنگی به عنوان علاقه مندِ در من رسوب کرده بود. مدتی روی این شخصیت و مدتی روی آن شخصیت مانور می دادم و لذت می بردم که افراد از جدیدترین اثر یا هر مسئله مسخره دیگری درباره آن فرد از من می پررسیدند و … تا فیس بوک از راه رسید. در همان ابتدا انحصار داشتن تفکر و دغدغه های اجتماعی که از سال ٧۶ در دست عده ای از روزنامه نگاران و سیاسیون سابق بود، شکست. دریافتم که چه آدمهای گمنام و چه نظرات بدیعی در متن جامعه استبداد زده حضور دارند و چه مباحث میان رشته ای و آگاهی بخشی از ذهن و قلم اینها بیرون می آید
تصویرها روی مانیتور آمدند
تجربه فوق العاده ای بود، به مرور زمان، پس از چند سال در حالی که فیس بوک هر روز ساختار فکری پیشینم را فرو می ریخت، پای سیاسیون و هنرمندان ایرانی به فیس بوک باز شد
ساختار فیس بوک به واسطه هجوم طرفداران این افراد قدری به هم ریخت و حالت عوامانه تری یافت اما برای عده ای هم مجال شناخت کُنْهِ تفکر این اسطوره های ذهنی باز شد، البته که کُنْه و تفکری در کار نبود اما نمایش پوچ مغزی اینها با شکستن فرایند بت سازی ذهن من و حتما عده بسیاری از هم سنخ های من همراه شد
نامی نمیبرم تا بحث در ذهن مخاطبی که هنوز بُت هنری و سیاسی دارد به حاشیه کشیده نشود اما چه کسی باور می کرد که فلان آهنگساز که تو با موسیقی فوق العاده اش، سنگین ترین مباحث فکری و فلسفی را به پیش میبردی در زندگی فردی، نظراتش پیرامون مسائل ساده اجتماعی اینقدر عوامانه و خام باشد و تو چه ابلهانه او را مرجع خود ساخته بودی
این روند در اینستاگرام با شدت بیشتری دنبال شد و دست بسیاری باز شد. که آخرینِ این فروریختن ها در چت های فاش شده از صفحه سالومه مجری شبکه من و تو .. است و دیدنی ست حقارت و بلاهت سلبریتی های ایرانی
فیس بوک و اینستاگرام و توییتر چنین قابلیتی را به جامعه ایرانی اهدا کردند که بت پرستی هنری و سیاسی را از میان بردارند، چهره ها را بشکنند و “خود” را به عنوان مهمترین رکن انسان عصر مدرن دریابند اما به واقع ایرانیان رویه دیگری را برگزیدند و این فرایند بت سازی و تقلید در آنها روز به روز تقویت شد
یک رسوب ذهنی
حقیقتی تلخ است که رسوبات ذهنی جامعه ایرانی با صدها تغییر نظام سیاسی و انقلابات تکنولوژیکی از میان نمی رود. اگر تا پیش از ظهور فیس بوک و اینستا گرام تنها عکس ها روی دیوار بودند، حالا امروز متأسفانه علاوه بر آن هنرمند و شخصیت سیاسی دو زاری، برنامه زندگی و سبک پوشش و رنگ مو و لباس زیر و خلاصه تمام زندگی بسیاری را سلبریتی های سبک مغز عرصه های مختلف تعیین می کنند
سلبریتی هایی که عکسشان روی دیوار نیست اما رد پایشان روی تمام تن و فکر و انتخاب های ما قرار دارد. از رنگ مو و لاک و رژ تا لباس و غذا و رستوران و باشگاه و سفر و حتی انتخاب لحن و کلمه و کتاب
و اینچنین خلاقیت در جامعه ایرانی مرده و تقلید و بت سازی و بت پرستی به پیش می رود. هیچ کس انتخاب خود را ندارد و طبعا اراده هم در این فضا خواهد مرد. و اگر به دنبال این سوال باشیم که چرا در ایران تغییری در هیچ عرصه ای رخ نمی دهد و رکود و عادت و رخوت بر جان جامعه ایرانی چیره گشته، جواب را در این فرایند باید دنبال کرد
برای صحت این فرضیه کافی است به صفحاتی که دنبال می کنید و یا بیست انتخاب اخیر خود یا اطرافیان نگاهی بیاندازید، تا عمق تقلید را در زندگی فردی و اجتماعی ایرانی دریابید .و اینگونه است که ایرانیان از یکی از بهترین امکانهای دنیای جدید یعنی شبکه های اجتماعی به مخرب ترین انتخاب ها دست یافتند و این یعنی برای جامعه ایرانی توسعه تکنولوژی بدون توسعه فرهنگی هیچ است و پوچ
از عکس روی دیوار تا انتخاب شورت با سلبریتی
نویسنده: مهدی رزاقی طالقانی
